تولد تمدن در آمریکا
هنگامی که سخن از آغاز تمدن به میان میآید، ذهن ناخودآگاه به سوی نیل و دجله و فرات پرواز میکند. اما در آن سوی اقیانوس اطلس، در قارهای که تا پیش از سفر کلمب از جهان کهن جدا مانده بود، روندی موازی و شگفتانگیز در جریان بود. مردمانی که نیاکانشان هزاران سال پیش از […]
تمدن های ناشناخته هیتی ها
در هزارتوی تاریخ خاورمیانه باستان، تمدنهای بزرگ بسیاری ظهور و افول کردهاند؛ مصر با اهراماش، بینالنهرین با زیگوراتهایش، و آشور با لشکرگراناش. اما در آناتولی مرکزی، در سرزمینی که امروز ترکیه نامیده میشود، امپراتوریای پدید آمد که در اوج قدرت، با مصر و بابل همتراز بود، اما چنان از حافظه تاریخی بشر محو شد […]
تولد سیاست و حکومت
قسمت اول قسمت دوم پرسش از چگونگی پیدایش سیاست و حکومت، در حقیقت پرسش از چیستی انسان است. ما موجوداتی هستیم که نمیتوانیم تنها زندگی کنیم. ارسطو، فیلسوف یونانی، انسان را «حیوان سیاسی» خواند، به این معنا که زیستن در اجتماع و مشارکت در سرنوشت جمعی، نه یک انتخاب، که ضرورتی است در سرشت ما […]
انسان کجا متمدن شد؟
پرسش از مکان و زمان پیدایش تمدن، یکی از کهنترین و بنیادیترین پرسشهایی است که ذهن بشر را به خود مشغول داشته است. انسان همواره کنجکاو بوده بداند این شیوه پیچیده زندگی که امروز میگذراند – با شهرها، حکومتها، قانون، نوشتار و هنر – نخستین بار در کجای این کره خاکی جوانه زد. آیا […]
عصر یخبندان با انسان چه کرد
پلئیستوسن، دورانی که به عنوان عصر یخبندان بزرگ شناخته میشود، از ۲٫۶ میلیون سال پیش آغاز شد و تا ۱۱۷۰۰ سال پیش ادامه یافت . این دوران، طولانیترین و تأثیرگذارترین فصل از تاریخ تکامل بشر را رقم زد. زمانی که اولین اعضای سرده هومو (انسانها) پا به عرصه وجود گذاشتند، زمین در میانه یک روند […]
عصر کشاورزی و آغاز کشاورزی انسان
قسمت اول قسمت دوم گذار از اقتصاد شکار-گردآوری به کشاورزی و دامپروری، که با عنوان انقلاب نوسنگی (Neolithic Revolution) شناخته میشود، یکی از مهمترین و بنیادیترین تحولات در تاریخ زیستی و فرهنگی انسان خردمند (هوموساپینس) محسوب میشود. این پدیده که تقریباً ۱۲۰۰۰ سال پیش در مناطق مختلف خاور نزدیک آغاز شد، نه صرفاً یک اختراع […]
چرا نیاکان ما مهاجرت کردند؟
قسمت اول قسمت دوم اگر لحظهای چشمان خود را ببندیم و به اعماق تاریخ سفر کنیم، نه تصویر کاخهای باشکوه یا میدانهای جنگ، که تصویر مردمانی را میبینیم که با گامهای خسته، اما مصمم، افق را در مینوردند. انسان، در ذات خود، همیشه در حرکت بوده است. این سکون نیست که تاریخ ما […]
فکر میکنیم انسان هستیم داستان فرگشت
قسمت اول قسمت دوم پرسش از چگونگی پیدایش انسان، همواره یکی از عمیقترین و کهنترین دغدغه های بشر بوده است. برای قرنها، پاسخ به این پرسش عمدتاً در چارچوب اسطوره ها و باورهای دینی جستجو میشد. با این حال، در دو قرن اخیر، علم زیست شناسی با ارائه نظریه تکامل، چشم اندازی کاملاً […]
ملت کیست و ملی گرایی چیست؟
در این نوشتار، با اتکا به یافتههای علوم اجتماعی و تحلیلهای تاریخی، به بررسی مفهوم «ملت» به عنوان یک پدیده مدرن و «ملیگرایی» به عنوان ایدئولوژی و جنبش اجتماعی مرتبط با آن میپردازیم. هدف، ارائه تحلیلی علمی از ریشهها، دگرگونیها و چشماندازهای پیش روی این دو مفهوم بنیادین در جهان معاصر است. چارچوبهای نظری: […]
تاریخچه پرچم شیر و خورشید
بررسی نماد شیر و خورشید از منظر ایران باستان، سفری است به عمق اسطورهها، باورهای کیهانی و نمادگرایی یک تمدن بزرگ که در جستجوی ریشههای این نشان در خاک کهن این سرزمین است. اگرچه ترکیب نهایی و استانداردشده شیر و خورشید به عنوان یک نماد واحد به دورههای اسلامی (به ویژه صفوی) بازمیگردد، اما اجزای […]