تولد سیاست و حکومت
قسمت اول قسمت دوم پرسش از چگونگی پیدایش سیاست و حکومت، در حقیقت پرسش از چیستی انسان است. ما موجوداتی هستیم که نمیتوانیم تنها زندگی کنیم. ارسطو، فیلسوف یونانی، انسان را «حیوان سیاسی» خواند، به این معنا که زیستن در اجتماع و مشارکت در سرنوشت جمعی، نه یک انتخاب، که ضرورتی است در سرشت ما […]
انسان کجا متمدن شد؟
پرسش از مکان و زمان پیدایش تمدن، یکی از کهنترین و بنیادیترین پرسشهایی است که ذهن بشر را به خود مشغول داشته است. انسان همواره کنجکاو بوده بداند این شیوه پیچیده زندگی که امروز میگذراند – با شهرها، حکومتها، قانون، نوشتار و هنر – نخستین بار در کجای این کره خاکی جوانه زد. آیا […]
عصر یخبندان با انسان چه کرد
پلئیستوسن، دورانی که به عنوان عصر یخبندان بزرگ شناخته میشود، از ۲٫۶ میلیون سال پیش آغاز شد و تا ۱۱۷۰۰ سال پیش ادامه یافت . این دوران، طولانیترین و تأثیرگذارترین فصل از تاریخ تکامل بشر را رقم زد. زمانی که اولین اعضای سرده هومو (انسانها) پا به عرصه وجود گذاشتند، زمین در میانه یک روند […]
پادشاهان مجوس
در میان تمام شخصیتهای کتاب مقدس، کمتر کسی به اندازه “مجوسان” یا همان “سه پادشاه” شرقی، با هالهای از رمز و راز احاطه شده است. آنان از شرق میآیند، ستارهای را دنبال میکنند، کودک عیسی را در بیتلحم مییابند و هدایایی شگفت – طلا، کندر و مر – به او پیشکش میکنند. اما این […]
عصر کشاورزی و آغاز کشاورزی انسان
قسمت اول قسمت دوم گذار از اقتصاد شکار-گردآوری به کشاورزی و دامپروری، که با عنوان انقلاب نوسنگی (Neolithic Revolution) شناخته میشود، یکی از مهمترین و بنیادیترین تحولات در تاریخ زیستی و فرهنگی انسان خردمند (هوموساپینس) محسوب میشود. این پدیده که تقریباً ۱۲۰۰۰ سال پیش در مناطق مختلف خاور نزدیک آغاز شد، نه صرفاً یک اختراع […]
چرا نیاکان ما مهاجرت کردند؟
قسمت اول قسمت دوم اگر لحظهای چشمان خود را ببندیم و به اعماق تاریخ سفر کنیم، نه تصویر کاخهای باشکوه یا میدانهای جنگ، که تصویر مردمانی را میبینیم که با گامهای خسته، اما مصمم، افق را در مینوردند. انسان، در ذات خود، همیشه در حرکت بوده است. این سکون نیست که تاریخ ما […]
تاریخ نقشه
نقشه، پیش از آنکه یک ابزار باشد، یک ایده است. ایده ای که در ذهن انسانِ نخستین جرقه زد، وقتی برای اولین بار بر دیواره غار، با خطی زغالی، مسیر چشمه ای را ترسیم کرد تا دیگری گم نشود. شاید بتوان گفت تاریخ نقشه، همزاد تاریخ اندیشه بشری است؛ زیرا انسان تنها موجودی است که […]
شاپورِ اول یا شاپور فاتح از تاجگذاری در تیسفون تا اسارتِ سزار
میگویند در آن روزِ پاییزی، وقتی گرد و غبار نبرد از دشتِ ادسا فرو نشست، امپراتوری روم برای نخستین بار طعمِ تلخترین شکستِ تاریخش را چشید. والرین، سزارِ روم، با جامهای غبارگرفته و زنجیری زرین بر گردن، در برابر مردی ایستاده بود که نه فقط یک شاه، که تجسمِ تمامعیارِ «شاهنشاه» بود. شاپورِ […]
فکر میکنیم انسان هستیم داستان فرگشت
قسمت اول قسمت دوم پرسش از چگونگی پیدایش انسان، همواره یکی از عمیقترین و کهنترین دغدغه های بشر بوده است. برای قرنها، پاسخ به این پرسش عمدتاً در چارچوب اسطوره ها و باورهای دینی جستجو میشد. با این حال، در دو قرن اخیر، علم زیست شناسی با ارائه نظریه تکامل، چشم اندازی کاملاً […]
ملت کیست و ملی گرایی چیست؟
در این نوشتار، با اتکا به یافتههای علوم اجتماعی و تحلیلهای تاریخی، به بررسی مفهوم «ملت» به عنوان یک پدیده مدرن و «ملیگرایی» به عنوان ایدئولوژی و جنبش اجتماعی مرتبط با آن میپردازیم. هدف، ارائه تحلیلی علمی از ریشهها، دگرگونیها و چشماندازهای پیش روی این دو مفهوم بنیادین در جهان معاصر است. چارچوبهای نظری: […]