مستند های بیشتر و همچنین مستند های تاریخ ایران و گردشگری را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید. جنرال تراول با روایت تاریخ ایران و معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران، شما را به کشف زیبایی‌های سرزمین‌مان می‌برد. در کنار آن، دریچه‌ای تازه به جاذبه‌های گردشگری جهان می‌گشاییم تا در پیوندی زنده با تاریخ جهان، سفری فراموش‌نشدنی را تجربه کنید.

در این قسمت از پادکست، به سراغ یکی از بزرگترین شخصیت‌های تاریخ ایران می‌رویم؛ اردشیر بابکان، مردی که از چوپان‌زاده‌ای گمنام برخاست و برای نخستین بار پس از هخامنشیان، تمام ایران را زیر یک پرچم متحد کرد. اردشیر در سال 180 میلادی در پارس زاده شد. پدرش ساسان، چوپانی از نژاد دارا (داریوش سوم هخامنشی) بود. او در جوانی به دربار اردوان پنجم، آخرین شاه اشکانی، راه یافت اما به دلیل برتری در شکار و هنرهای رزمی، خشم شاهزادگان را برانگیخت و به آخورسرایی تبعید شد. با کمک دختری که عاشقش شد، از دربار گریخت و به پارس بازگشت. پس از سال‌ها جنگ و مبارزه، سرانجام در نبرد هرمزدگان (224 میلادی) اردوان را شکست داد و کشت و شاهنشاهی ساسانی را بنیان نهاد. در این روایت 15 دقیقه‌ای، داستان پرماجرای او را خواهید شنید؛ از خواب‌های پدرش بابک تا عشق پنهانی و گریز شبانه، از نبرد سرنوشت‌ساز هرمزدگان تا داستان زهر و نجات شاپور، و از سازمان‌دهی یک شاهنشاهی تا میراث جاودانش برای ایران زمین. در این داستان خواهید شنید: خواب‌های بابک مرزبان پارس و شناخت نژاد ساسان زادن اردشیر و پرورش او در دربار اردوان اشکانی برتری در شکار و خشم شاهزادگان عشق پنهانی به کنیزک اردوان و گریز شبانه بازگشت به پارس و تثبیت قدرت نبرد هرمزدگان و پایان 500 ساله اشکانیان داستان زهر و نجات شاپور سازمان‌دهی شاهنشاهی و تقسیم مردم به چهار طبقه پیوند دین و دولت و رسمی‌شدن آیین زرتشتی فتوحات در روم و ارمنستان پایان کار و میراث جاودان منابع و مآخذ: این روایت بر اساس منابع زیر تهیه و تنظیم شده است: شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی (بخش پادشاهی اردشیر بابکان) کارنامه اردشیر بابکان (متنی به زبان پهلوی از دوران ساسانی) تاریخ طبری، محمد بن جریر طبری الکامل فی التاریخ، ابن اثیر تحقیقات دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در کتاب “تاریخ مردم ایران” دانشنامه ایران باستان نظرات و پیشنهادات شما برای من ارزشمند است. خوشحال می‌شم نظرتون رو درباره این قسمت بدونم و ببینم دوست دارید درباره کدام شخصیت تاریخی بعدی بشنوید.

مستند های بیشتر و همچنین مستند های تاریخ ایران و گردشگری را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید. جنرال تراول با روایت تاریخ ایران و معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران، شما را به کشف زیبایی‌های سرزمین‌مان می‌برد. در کنار آن، دریچه‌ای تازه به جاذبه‌های گردشگری جهان می‌گشاییم تا در پیوندی زنده با تاریخ جهان، سفری فراموش‌نشدنی را تجربه کنید.

قسمت دوم: شاپور در مقابل روم

اگر به تاریخ ایران باستان علاقه دارید، داستان شگفت‌انگیز شاپور ساسانی را در این مستند تاریخی از دست ندهید. شاپور یکی از قدرتمندترین پادشاهان امپراتوری ساسانی بود که توانست در برابر امپراتوری روم بایستد و حتی یکی از امپراتوران روم را شکست داده و اسیر کند؛ اتفاقی که در تاریخ جهان کم‌نظیر است.

مستند های بیشتر و همچنین مستند های تاریخ ایران و گردشگری را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید. جنرال تراول با روایت تاریخ ایران و معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران، شما را به کشف زیبایی‌های سرزمین‌مان می‌برد. در کنار آن، دریچه‌ای تازه به جاذبه‌های گردشگری جهان می‌گشاییم تا در پیوندی زنده با تاریخ جهان، سفری فراموش‌نشدنی را تجربه کنید.

می‌گویند در آن روزِ پاییزی، وقتی گرد و غبار نبرد از دشتِ ادسا فرو نشست، امپراتوری روم برای نخستین بار طعمِ تلخ‌ترین شکستِ تاریخش را چشید. والرین، سزارِ روم، با جامه‌ای غبارگرفته و زنجیری زرین بر گردن، در برابر مردی ایستاده بود که نه فقط یک شاه، که تجسمِ تمام‌عیارِ «شاهنشاه» بود. شاپورِ یکم، پسرِ اردشیرِ بابکان، بنیانگذارِ سلسله‌ای که می‌خواست خورشیدِ ایران را بر بلندای قله‌های جهان بنشاند.

اما برای درکِ عظمتِ آن لحظه، باید به روزگاری بسیار پیش‌تر بازگشت؛ به آن شبِ تاریخی که اردشیر، پدرش، در حالِ احتضار بود. پادشاهی که ایران را از زیرِ یوغ اشکانیانِ فرسوده بیرون کشید و ساسانیان را بر تخت نشاند، پیش از مرگ، پسرش شاپور را فرا خواند. شاپور جوان اما نه آن‌چنان جوان بود. او پیش از این نیز در کنار پدر جنگیده بود و تاج بر سر نهاده بود. رسمِ پادشاهی ساسانی چنین بود: شاهزاده را در زمانِ حیاتِ پدر به عنوانِ «شاه» بر تخت می‌نشاندند تا هم جانشینی تثبیت شود و هم تجربه کسب کند. و شاپور از این امتیاز به بهترین شکل بهره برده بود.

اردشیر در بستر مرگ، به پسرش نگفت که چگونه کشور را اداره کند. او فقط یک جمله بر زبان آورد: «روم را بشکن. اگر روم نترسد، ایران در امان نیست.» این وصیت، نقشه راهِ تمامِ سی سال پادشاهی شاپور شد.

تاج‌گذاری رسمی شاپور در تیسفون، پایتخت باشکوه ساسانیان، با شکوهی بی‌سابقه انجام شد. موبدان زرتشتی، نجبای بلندپایه و سردارانِ جنگی گرد آمده بودند تا شاهِ جدید را ببینند. شاپور اما چهره‌ای متفاوت از پدر داشت. اگر اردشیر مردی خشن و جنگاور بود که ایران را با شمشیر یکپارچه کرد، شاپور مردی خردمند و دیپلمات بود، اما در عین حال جنگاوری بی‌نظیر. او می‌دانست که برای تحقیر روم، تنها به شمشیر نیاز نیست، بلکه باید شهری ساخت، فرهنگی پروراند و آیینی را پاس داشت.

اولین سال‌های پادشاهی او صرفِ تثبیتِ مرزها شد. در شرق، کوشانیان هنوز نفس می‌کشیدند و گاه و بی‌گاه مرزهای خراسان را می‌آزردند. شاپور لشکر به شرق کشید و تا اعماق قلمرو کوشان پیش رفت. او نام «شاهنشاه ایران و انیران» را بر خود نهاد. «انیران» یعنی سرزمین‌های غیرایرانی که حالا زیر سلطه او بود. این لقب، جاه‌طلبی‌های او را آشکار می‌کرد: او فقط شاه ایران نبود، می‌خواست شاه جهان باشد.

اما چشم‌های آبی‌رنگ شاپور (که در برخی توصیف‌ها به آن اشاره شده)، همیشه به سمت غرب دوخته شده بود. به بین‌النهرین، به سوریه، به آناتولی. به قلبِ امپراتوری روم.

نخستین درگیری‌ها با روم در زمان پدرش آغاز شده بود و شهرهایی مانند «حصنا» و «نصیبین» دست به دست شده بودند. شاپور تصمیم گرفت کار را یکسره کند. او در سال ۲۴۳ میلادی لشکر عظیمی از ایران زمین را به حرکت درآورد. این لشکر فقط سواران زره‌پوش «سواران کاتافراکت» نبودند. پیاده‌نظام ماهر، منجنیق‌های پیشرفته و فیل‌های جنگی که از هند آورده شده بودند، ارتش او را به ماشین مرگ و ویرانی تبدیل کرده بود.

در این لشکرکشی، شاپور با یک چهره جدید رومی روبرو شد: گوردیان سوم، سزار جوانی که در ۱۳ سالگی به امپراتوری رسیده بود. گوردیان با شور جوانی به جنگ شاپور آمد، اما در نبرد «مشیخ» (که بعدها شاپور آن را «پیروزشاپور» نامید)، ارتش روم چنان در هم کوبیده شد که گوردیان یا در میدان نبرد کشته شد و یا به دست سربازان خودی کشته شد. جانشین او، فیلیپ عرب، نه مرد جنگ که مرد سیاست بود. او دید که ادامه جنگ به معنای نابودی کامل است. پس پیشنهاد صلح داد و باجی سنگین پرداخت کرد تا از مرزها عقب‌نشیند.

شاپور اما می‌دانست که این صلح، آتش زیر خاکستر است. روم هرگز شکست را نمی‌پذیرفت. او به تیسفون بازگشت و دستور داد تا شهر جدیدی بنا کنند: «بیشاپور». شهری که قرار بود الگویی از معماری و فرهنگ ساسانی باشد. اما در دل، خود را برای نبردی بزرگ‌تر آماده می‌کرد.

بیست سال بعد، آن نبرد فرا رسید. امپراتور روم، والرین، مردی کارکشته و با تجربه بود. او با تمام قوای روم به شرق تاخت تا انتقام شکست‌های پیشین را بگیرد. والرین خود را نجات‌دهنده روم می‌دانست و با غروری سزارین به سوی شاپور حرکت کرد. دو سپاه در نزدیکی شهر «ادسا» (اورفای امروزی در ترکیه) به هم رسیدند. نبرد هفته‌ها طول کشید. رومی‌ها در محاصره بودند، آب و آذوقه نداشتند. طاعون در اردوی آنان شیوع پیدا کرد.

و سپس اتفاقی افتاد که جهان باستان را تکان داد. والرین که چاره‌ای جز مذاکره نمی‌دید، با محافظان خود به سوی اردوی شاپور آمد تا شروط صلح را بشنود. اما تاریخ‌نگاران رومی می‌گویند که شاپور، برخلاف تمامِ قوانین دیپلماسی آن زمان، والرین را دستگیر کرد. شاپور اما روایت خود را دارد: او والرین را با حیله و نیرنگ به اردو کشاند و سپس به اسارت گرفت. شاید هم والرین چنان درمانده بود که اسارت را به مرگِ حتمی ترجیح داد.

به هر حال، صحنه‌ای که در تاریخ ثبت شد، بی‌نظیر بود: امپراتور روم، با آن ردای ارغوانی و تاج طلایی، در برابر شاپور ساسانی زانو زد. شاپور دستور داد تا والرین را سوار بر اسب کنند و خود نیز سوار بر اسب شد و پای خود را بر گردن سزار گذاشت. این صحنه، بعدها بر دلِ صخره‌ها در نقش‌رستم و بیشاپور حک شد تا برای همیشه تاریخ، یادآور شکستِ ابدی روم از ایران باشد.

سرنوشت والرین در اسارت یکی از تلخ‌ترین فصل‌های تاریخ روم است. برخی منابع گفته‌اند که شاپور از او به عنوان چهارپای انسانی استفاده می‌کرد. هرگاه سوار بر اسب می‌شد، دستور می‌داد تا والرین خم شود و پشت او را به عنوان پلکان استفاده می‌کرد. برخی دیگر گفته‌اند که والرین را در زنجیر نگه می‌داشت و در جشن‌ها، او را به رخ سفیران خارجی می‌کشید. والرین هرگز به روم بازنگشت. او در اسارت در شهر «بیشاپور» یا «گندیشاپور» مرد. گفته شده پوست او را پس از مرگ، پر از کاه کردند و در نیایشگاه آناهیتا به نشانه پیروزی ابدی به دیوار آویختند.

پس از اسارت والرین، راه برای شاپور باز شد. او مانند سیلی خروشان به سوی آناتولی و سوریه تاخت. انطاکیه، جواهر شهرهای روم در شرق، سه بار به دست او افتاد و غارت شد. ساکنان شهرهای روم را به کوچ اجباری به ایران می‌فرستاد تا شهرهای تازه‌ساز ساسانی را آباد کنند. شاپور با این کار، هم اقتصاد روم را فلج می‌کرد و هم تمدن و دانش آنان را به ایران منتقل می‌نمود.

اما جهان باستان شاهد ظهور قدرتی دیگر در شرق نیز بود. اُذینه، پادشاه پالمیرا، که در ابتدا متحد روم بود، پس از اسارت والرین، ناگهان قد علم کرد. او با شاپور درگیر شد و توانست بخشی از بین‌النهرین را از چنگ ساسانیان بیرون آورد. این آخرین نبردها بود. شاپور که پیر و خسته شده بود، نتوانست ضربه نهایی را به پالمیرا بزند. اُذینه تا مرزهای ایران پیش آمد، اما نتوانست به تیسفون برسد.

شاپور در واپسین سال‌های عمر، به آبادانی و تثبیت دستاوردهایش پرداخت. او دستور داد تا «کعبه زرتشت» در نقش‌رستم را به کتیبه‌ای مفصل مزین کنند. در آن کتیبه، به سه زبان پارسی میانه، پارتی و یونانی، نام تمام استان‌های ایران و تمام شاهانی که به او باج می‌دادند، حک شد. فهرست بلندی از شهرها و سرزمین‌هایی که از قفقاز تا سند و از آسیای میانه تا سوریه را در بر می‌گرفت. شاپور می‌خواست تاریخ را خودش بنویسد، نه اینکه به دشمنانش اجازه دهد تا او را تحریف کنند.

اما شاید بزرگ‌ترین میراث شاپور، چیزی فراتر از جنگ‌ها و فتوحات باشد. او بود که به مانی، پیامبر تازه‌ظهور، اجازه داد تا در ایران به تبلیغ آیین خود بپردازد. مانی که کتاب خود «ارژنگ» را به شاپور تقدیم کرد، در دربار او مورد احترام بود. شاپور اگرچه زرتشتی ماند، اما می‌دانست که یک شاهنشاهی بزرگ باید پذیرای اندیشه‌های نو باشد. هرچند این تساهل، پس از مرگش، توسط موبدان زرتشتی از بین رفت.

شاپور همچنین شهرهایی مانند «گندیشاپور» را به مرکز علم و دانش تبدیل کرد. پزشکان و دانشمندان یونانی که از روم به ایران کوچانده شده بودند، در این شهر گرد آمدند تا پایه‌های یکی از بزرگ‌ترین مراکز علمی جهان باستان را بنا کنند. دانشگاه گندیشاپور، قرن‌ها بعد، الهام‌بخش جهان اسلام شد.

مرگ شاپور در سال ۲۷۲ میلادی فرا رسید. او را در آرامگاهی ناشناخته به خاک سپردند، شاید در همان نقش‌رستم و شاید در جایی دیگر. اما نامش در تاریخ جاودانه ماند. او نخستین و تنها پادشاه ایرانی بود که یک امپراتور روم را زنده به اسارت گرفت. او مرزهای ایران را از سیردریا تا فرات گسترش داد و ثابت کرد که ساسانیان تنها جانشینان هخامنشیان نیستند، بلکه از آنان نیز فراتر خواهند رفت.

امروز اگر به نقش‌رستم بروید و پیکره‌اش را ببینید که با دستان گشاده، والرینِ زانو زده را نگاه می‌کند، شاید برای لحظه‌ای بتوانید آن عظمت را احساس کنید. عظمت مردی که بر تخت‌گاه جمشید نشست و به سزار گفت: «اینجا ایران است، و تو اکنون مهمان ما هستی؛ مهمانی که تا ابد فراموش نخواهد کرد که چگونه زانو زدن در برابر خورشید را بیاموزد.»

مستند های بیشتر و همچنین مستند های تاریخ ایران و گردشگری را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید. جنرال تراول با روایت تاریخ ایران و معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران، شما را به کشف زیبایی‌های سرزمین‌مان می‌برد. در کنار آن، دریچه‌ای تازه به جاذبه‌های گردشگری جهان می‌گشاییم تا در پیوندی زنده با تاریخ جهان، سفری فراموش‌نشدنی را تجربه کنید.

نام طاق کسری یا ایوان مدائن را بسیاری از ایرانیان علاقمند تاریخ و فرهنگ مسلما بارها شنیده اند و مطالبی در باره اهمیت آن را نیز اما این شهر فقط به این دلیل در تاریخ ما اهمیت ندارد ، بلکه حداقل شش دلیل دیگر برای توجه به آن وجود دارد . در این گزارش این شش دلیل تشریح شده اند . در چند گزارش دیگر نیز به سایر اطلاعات جالب در این مورد پرداختم که در پلی لیست : سفر بین النهرین – همگی کنار هم هستند .

مستند های بیشتر و همچنین مستند های تاریخ ایران و گردشگری را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید. جنرال تراول با روایت تاریخ ایران و معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران، شما را به کشف زیبایی‌های سرزمین‌مان می‌برد. در کنار آن، دریچه‌ای تازه به جاذبه‌های گردشگری جهان می‌گشاییم تا در پیوندی زنده با تاریخ جهان، سفری فراموش‌نشدنی را تجربه کنید.

حمله اعراب تازی به ایران در سده هفتم میلادی و اوایل قرن اول هجری، نقطه عطفی در تاریخ این سرزمین بود. با فتح قادسیه در سال ۱۳ هجری، نبرد نهاوند در ۲۱ هجری و فروپاشی امپراتوری ساسانی، عناصر سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایران با موج نوینی از تمدن اسلامی آمیخته شدند. این تحول زیربنای گسترش زبان فارسی، معماری اسلامی و علوم درخشان در دستگاه خلافت عباسی شد. مطالعه جزئیات حمله اعراب و تأثیرات آن بر ساختارهای حکومتی، نظام مالیات و نهادهای دینی، راهنمایی ارزشمند برای تحلیل ریشه‌های همگرایی فرهنگی، اجتماعی و تغییرات زبانی و هویت ملی در ایران معاصر است.

مستند های بیشتر و همچنین مستند های تاریخ ایران را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید.

منبع: مورخ

مزدک اندیشمند و اصلاح‌گر برجستهٔ سدهٔ ششم میلادی در ایران بود و با ایده‌های برابری‌خواهانه و توزیع مساوی ثروت، ساختارهای طبقاتی دوران ساسانی را به چالش کشید. او جنبشی به نام مزدکیان بنیان گذاشت که خواستار تقسیم اموال زمین‌داران بزرگ و تضمین حق دسترسی فقرا به منابع بود. آموزه‌های او تأکید بر مهربانی، عدالت اجتماعی و حمایت از بی‌بضاعت داشت. پشتوانه دولت ساسانی و مخالفت روحانیون، سرنوشت حرکت او را رقم زد. آموزه‌های مزدکی تاثیر عمیقی بر مباحث فکری و اجتماعی ایران باستان گذاشت و همچنان موضوع پژوهش و تحلیل اندیشه‌های عدالت‌طلبانه است و بازتاب آن در ادبیات مدرن ایران.

مستند های بیشتر و همچنین مستند های تاریخ ایران را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید.

منبع: دیپ پادکست

پیروز نهاوندی یکی از فرماندهان نام‌آوری بود که در دوران واپسین ساسانیان در ایران می‌زیست. او پس از شکست دردناک سپاه ایران در نبرد نهاوند (سال ۶۴۲ میلادی)، دست به انتقام سختی علیه نیروهای اعراب برد. پیروز نهاوندی با رهبری گروهی از جنگاوران خستگی‌ناپذیر، کاروان‌های یورش‌گر عرب را تعقیب و ضربات مهلکی به آنان وارد کرد. شجاعت و تدبیر نظامی او موجب شد شهرهای کوچک مرزی برای مدتی از دست مهاجمان در امان بمانند. امروز یاد و نام او نماد ایستادگی و مقاومت ایران باستان در برابر تهاجم خارجی است. حماسه‌های او همیشه در تاریخ ادبیات رزمی ایران ثبت است.

مستند های بیشتر را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید.

منبع: دیپ پادکست

مستند های بیشتر را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید.

منبع: گپ فیلم

بخش دوم

شاپور دوم، پادشاه جوان ساسانی، در کم‌تر از یک سالگی بر تخت نشست و بیش از شصت سال تاریخ ایران را رقم زد. او با شجاعت بی‌نظیر، دیوارهای دژهای رومی را فرو ریخت و مرزهای شرق را در برابر مهاجمان توران مستحکم کرد. در زمان او، سازه‌های باشکوهی چون بند شاپوری و کاروانسراهای شاهی جان گرفتند و رونق اقتصاد را دو چندان نمودند. شاپور، نه‌تنها حامی موبدان زرتشتی و فرهنگ کهن بود، بلکه با تأسیس بیمارستان‌های صحرایی، چهره‌ای مدبر و دلسوز از خود به نمایش گذاشت. نام او هنوز در دل تاریخ ایران می‌درخشد و اسطوره‌های باورنکردنی فراموش‌نشدنی همیشگی ایران.

مستند های بیشتر را می توانید در جنرال تراول مشاهده کنید.

منبع: گپ فیلم